6 Augustus 1945

6 Augustus 1945 was de dag dat de Amerikanen de atoombom op de Japanse stad Hiroshima hebben laten vallen. Om 8.16 uur 's morgens werd het hele stadscentrum in 1 klap vernietigd. Op het einde van het jaar 1945 waren er naar schatting 150.000 mensen overleden ten gevolge van de atoombom. Naast de mensen die meteen de dood vonden, vielen er ook talloze slachtoffers ten gevolge van de stralingsziekte of door brandwonden.

Het enige gebouw dat nog getuigt van de atoombouw is het vredesmonument of de atoombomkoepel, dat er als een ruïne bijstaat. Op de 2de foto hieronder getrokken in het museum dat in het vredespark staat, zie je dat bijna het hele stadscentrum verwoest is ten gevolge van de bom.

 

Het vraagt veel tijd om een stad op te bouwen, maar 1 bom kan dat hele werk in 1 seconde van de kaart vegen. Als je dan weet dat de krachtigste bom die ooit door mensen is getest -de door de Russen ontworpen Tsarenbom- 1500 krachtiger is dan de bommen van Hiroshima en Nagasaki gecombineerd. Dan is dat een beangstige gedachte. Een tiental van die bommen en heel België is van de kaart geveegd. Maar ja, welke politieke leider wil er nu België van de kaart vegen ? Bart de Wever misschien :-)

Ik had graag eens de mening gehad van de Japanners zelf. Hoe denken zij over de atoombom. Welk gevoel hebben ze ten opzichte van de Amerikanen. In de kamer van mijn jeugdhotel was er een Japanner die daar wel wou op antwoorden. Hij was net op het moment dat ik de vraag stelde aan hem aan het lezen in het boek met de titel :"Samurai in the sky". Prachtige titel. Het boek ging over een Japanse gevechtsvliegtuig piloot en zijn heroische daden tijdens de oorlog.

De Japanner zei dat hij geen wraakgevoelens meer had ten op zichte van de Amerikanen. "En al de slachtoffers dan ?". "Wel" zei hij "zij hebben hun leven opgeofferd voor de vrede". Door de bom eindigde de oorlog op korte tijd, anders waren er nog veel meer slachtoffers gevallen volgens hem.

Zijn mening werd echter niet gedeeld door de receptioniste Mizuohe van de jeugdherberg. Zij zei dat ze het nog altijd een verschrikkelijke daad vond, en dat ze nog altijd in tranen was als ze een bezoek bracht aan het museum in het vredespark.

Misschien ligt de mening van de Japanse jongen wel in de lijn van het boek dat hij aan het lezen was. De samurai-gedachte dat je jezelf moet opofferen voor je leider of voor je land. Kijk maar naar de kamikaze-piloten. In de Aziatische landen wordt er veel meer vanuit het collectief gedacht. Je offert jezelf op voor het welzijn van het land. Iets dat misschien ook terug komt in het economische succes van de Aziatische landen. Mensen offeren hun eigen welzijn op. Door systematisch overwerk en een 6dagen week, alles om de economische motor draaiiende te houden.

origami vogels ter ere van de vrede

Eigenlijk zou elke Staatsleider eens een bezoek moeten brengen aan het museum van de atoombom in het vredespark in Hiroshima. Als je de verschikkelijke gevolgen van 1 zo'n bom ziet, kan je daar alleen maar stil van worden.

Het Hiroshima kasteel

Ik ben een kijkje gaan nemen in het Hiroshima kasteel. Op de verschillende verdiepingen is een tentoonstelling over de geschiedenis van Hiroshima, waar het kasteel en de omliggende gronden een belangrijk deel van uit maakten. Het kasteel is omgeven door grachten met water, als verdediging waren er vroeger twee grachten zo konden ze de dijk van de eerste gracht doorbreken om het omliggende land onder water te zetten en zo de vijand te verzwakken.

Er zijn Samurai strijders uitrustingen te bekijken. Je kon zelfs een foto laten nemen met een soort van Samurai outift. Die kans heb ik niet laten liggen. De kleren maken de samurai :-).

Het kasteelleven en de omliggende dorpen zijn in zekere zin identiek aan het leven in en rondom de Middeleeuwse kastelen in Europa. Rondom het kasteel woonden ook de gewone burgers, die zwaar werk moesten leveren voor de baas van het kasteel de daimyō (大名), een Japanse krijgsheer. 

Om dit werk wat lichter werden er festivals georganiseerd waarbij het werken en feesten hand-in-hand gingen. Zo was er de Ryoya Odori (twee-nachten-dans festival), waarbij de menigte ook gevraagd werd om over de dijken te lopen om de grond aan de drukken. Of het Sunamochi Kasei, het zanddragers festival. Nog niet zo slecht bekeken door de daimyo, werken plus brood en spelen.

De daimyō die behoorde tot de samurai-klasse. Deze samoeraikrijgers omschreven zichzelf als volgers van de weg van de krijger, ofwel de Bushido. Dit hield in dat het zwaard de ziel van een samoerai was. Dit moest de samoerai altijd bij zich dragen als zijn voornaamste wapen. Het zwaard moest met respect behandeld worden. In het museum lag ook een hele verzameling aan vlijmscherpe zwaarden.

Op de bovenste verdieping van het kasteel kon je naar buiten gaan en op een smal balkon zo de hele stad zien in de 4 windrichtingen. Het kasteel zelf is een replica want het werd vernietigd door de Atoombom die de Amerikanen op de stad lieten vallen. Al de gebouwen die je op onderstaande foto ziet zijn van na de atoombom. Met uitzondering van de Hiroshima dome, het iconische gebouw dat als enige is blijven rechtstaan sinds 1945.

Hiroshima betekent letterlijk "weids eiland" en de stad is gebouwd in een rivierdelta, vlakbij zee. Rondom het kasteel ligt een groot park waar vroeger de andere gebouwen lagen, maar van de meeste zie je alleen nog de funderingen. (zie Atoom-bom) De schrijn is wel nog heropgebouwd

Toen ik door het station van Hiroshima wandelde richting mijn jeugdherberg, zag ik talloze eetstandjes waar ze op een teppanyaki -een hete ijzeren plaat- volop Okonimiyaki aan het maken waren. Dit is een soort van pannekoek. Het speciale aan de Hiroshima Okonimiyaki is dat er altijd noedels bij worden gebruikt. De twee bekendste Okonomiyaki's zijn die van Hiroshima en van de stad Osaka. In Hiroshima beweren ze dat zij de lekkerste hebben.

In mijn jeugdherberg had Mizzy, de Japanse receptionist die met een Australisch engels accent spreekt, mij aangeraden om naar de Okonomiyaki restaurants te gaan tegenover Hiroshima station. Op de 6de verdieping van een gebouw lag het ene restaurantje na het andere. De restaurantgangers zaten allemaal op barkrukjes rond de teppanyaki-toog waar de Okonomiyaki op wordt klaargemaakt.

Tenzjin

Mijn koks waren Tenzjin en Nobu. Het zijn 2 jonge gasten, die als een soort van stand-up comedians achter het fornuis staan. Het hele kookproces is een soort van act, waarbij ze elkaar afwisselen bij het bakken van de Okonomiyaki. Ondertussen zitten ze ook de gasten te entertainen en te roepen naar voorbijlopende potentiële klanten.

Zo vroeg ik aan Nobu, die zo'n typische Japanse hoofdband droeg, of hij een Samurai krijger was. "Yes, zei hij, and I live in Hiroshima castle ... very big house". Ondertussen goochelde hij met de Okonomiyaki ingrediënten. Een lekkere maaltijd en gratis entertainment in 1, meer moet dat niet zijn.

Miyajima

Miyajima is een eiland vlak voor de kust van Hiroshima. Het eiland is vooral bekend om zijn iconische toegangspoort, in het Japans zeggen ze Torii. Aanvankelijk geleken de Torii's op de Griekse letter π (pi), later werden er meer decoratieve elementen toegevoegd zoals een tweede horizontale balk.

Op zich is het een eenvoudige constructie, maar de vermiljoenrood geschilderde poort heeft wel een zeker je-ne-sais-quoi. Wat ik wel leuk vind aan deze torii is dat de balken niet perfect symmetrisch zijn. Ze hebben echte natuurlijk golvende boomstammen gebruikt, die door het zeewater nog extra verweerd zijn. De imposante poort is 16,8 meter hoog en weegt ongeveer 60 ton.

De Torii is geplaatst in zee. Vroeger vaarden vele mensen met de boot door de toegangspoort naar de achterliggende Itsukushima schrijn. De poort ligt op de vloedlijn, bij vloed ligt hij in zee, bij eb op het strand. Dat maakt dat de Torii er altijd anders uitziet, naargelang het tijdstip van de dag. Als de Torii in zee ligt, wordt het licht veel feller weerkaatst door het water.

De Miyajima Torii siert menige Japanse vakantiebrochure. In de brochures is de poort natuurlijk van zijn beste kant gefotografeerd. Ik had voordat ik Miyajima bezocht , die perfecte brochurefoto in gedachte.

In realiteit zie je aan de overkant van het eiland de stad Hiroshima liggen. Een iets minder idyllisch beeld, want de kustlijn van het vaste land is volgebouwd met lelijke gebouwen. Iets hoger tegen de berghelling aan de overkant van de baai ligt - pal op dezelfde lijn als de torii - een soort van kitscherig paleis. Een foute kopie van de Taj Mahal lijkt het wel. Welke Japanner is er in godsnaam op gekomen om dat gebouw op deze plaats neer te planten ? 

"On peut faire mieux" zou de Brusselse arhitect Luc Schuiten zeggen. Hij inspireert zijn werk op de natuur en probeert zo het ontworpen gebouw en de omgeving als eenheid te zien, zodat ze elkaar "mooier maken".

Iets waar de ontwerper van de Torii en Schrijn van Miyajima destijds perfect in geslaagd zijn. De gebouwen maken deel uit van de dans der natuurelementen. Het spel van eb en vloed dat de oceaan speelt met het strand, wordt benadrukt door de Torii die in de vloedlijn staat. De zon die schittert op het golvende water rondom de prachtige toegangspoort, de weerkaatsing van de vermiljoenrode kleuren op de zeespiegel. Het zijn allemaal odes aan de natuur.

In de straten van Miyajima lopen naast de toeristen ook "wilde" herten rond. In het Japanse Shinto geloof zijn het heilige dieren, ze worden gezien als  boodschappers van de goden. Spreekt voor zich dat ik het eerste het beste hert dat ik tegenkwam dan ook meteen achtervolgd heb ... Het liep van een souveniershop recht naar een postbus van de Japanse post. Wat zouden de goden daarmee willen zeggen ?  Stuur meer postkaarten misschien ? :-) Wat ik dan ook meteen gedaan heb.

Alle gekheid op een stokje, maar daar draait het op Miyami wel om ... de zelfstandigen doen gouden zaken. De schrijn is al sinds zijn ontstaan ergens in de 9de eeuw een populaire trekpleister voor de stad Hiroshima.

De Itsukushima Schrijn zelf ligt soms ook in het oceaanwater, waardoor het lijkt te drijven op de zeven zeeëm.

 

De Schrijn is opgedragen aan de 3 dochters van Susanoo-no-Mikoto (建速須佐之男命) De shinto God van storm en zee. In 2004 werd de Schrijn zwaar beschadigd door een Tyfoon storm. Susanoo deed toen zijn naam, als god van de storm, toen alle eer aan :-). Zouden zijn 3 dochters hem kwaad gemaakt hebben ?

Ik was om half vier 's namiddags pas op Miyajima, omdat ik 's middas nog de Shinkansen trein van Fukuoka naar Hiroshima had genomen. Vanuit het station van Hiroshima moet je eerst nog een twintigtal minuten met de trein rijden naar de ferryterminal voor het eiland. Op de ferry zat nog een andere westerling het was een jongen uit Israël. Voor de rest veel Japanners natuurlijk. Zo ook twee jonge gasten uit Tokio.

 

Het leuke aan Japanners is dat ze gek zijn op foto's maken. En ze willen ook altijd zelf nog eens poseren. Ook een mogelijkheid voor mij om mijn beste Japans nog eens boven te halen, want veel Japanners zijn het Engels niet machtig. "Arrigato Gozaimasu, Hai ! Imma hotto cake-ie tabee thai." Wat zoveel wil zeggen als ... Dank u zeer. Ik wil pannekoeken, nu ! 

De verbaasde blik in hun ogen bij het aanhoren van deze zin spreekt boekdelen. Ze zijn vooral heel verbaasd dat je Japans kan. En "hotto cake-ie tabee thai" ... werkt altijd ... "You want sweet pancakes, really ?"

Om zes uur 's avonds na zonsondergang ben ik terug op de ferry gesprongen ... de trein nam me daarna terug naar Hiroshima station. Op 2 minuutjes lopen van het station lag mijn jeugdhotel Hana hostel Hiroshima.

Beppu

Beppu ligt in het oosten van Kyushu, vlakbij de stad Oita. Oita is de stad waar onze eigenste Lorenzo Staelens in 2001 nog wat geld gaan scheppen is bij de lokale voetbalclub Oita Trinita.

 

Beppu ligt aan zee en is het grootste kuuroord van Japan, met 2849 warmwaterbronnen. De thermale bronnen worden in Beppu jigoku genoemd - een boeddhistisch woord voor 'brandende hel'. 

En zo ziet de stad er ook uit, alsof je in een brandende hel rondloopt .De hete stoom komt er overal uit de grond. Rond de verschillende bronnen is een soort van pretpark gemaakt. Met souveniershops en enkele rariteiten zoals krokodillen die in de warmwaterbronnen baden. Verder kan je allerei snacks kopen, die warmgestoomd zijn op het stomende water. Van maiskolven, over zoete aardappelen tot hardgekookte eitjes.

De verschillende poelen hebben iedere een eigen kleurtje en de meeste zijn bloedheet van 80 tot 100 graden warm. Bovenstaande cobaltblauwe poel kan enkele indrukwekkende cijfers voorleggen. De poel is maar liefst 200 meter diep en het water is 98 graden warm. Jawadde !!! 200 meter diep kokend water.

Aan de ingang van het pretpark stonden 2 wachters. Het zijn sfinxen. Deze wachters vind je ook vaak terug aan de ingang van Shinto schrijnen. Eeuwen geleden zijn ze overgebracht van Egypte over China tot in Japan. Dit is dus de Japanse versie. 

Shoko vertelde me dat de vrouwelijke sfinx te herkennen is aan de gesloten mond. De mannelijke versie heeft een open mond. Je zou denken dat het omgekeerd zou zijn. Vrouwen zijn toch meestal meer rad van tong met open mond, terwijl mannen eerder kort van stof zijn. Speciaal voor u beste lezer, zijn we nog eens treffend gaan poseren bij onze overeenkomstige Sfinxen met aangepaste gezichtsuitdrukking. Nu gaat u het nooit meer vergeten.

Naast de blauwe en rood gekleurde poelen zijn er nog de grijze modderpoelen. Waar het water omhoogborrelt in een cementachtig brouwsel. Geef mij dan maar de azuurblauwe waterspiegels.

Tussen de verschillende poelen liggen secuur gemanicuurde Japanse tuinen. Een veel voorkomende bloem is deze koolblad-achtige plant.

Als je moegeslenterd nood zou hebben aan een kitkat-break tussen dit stoomfestijn, kan je altijd even je voeten verpozen in warmwaterbaden. Vulkanisch verwarmd water waar vreemd genoeg reuze pompelmoezen in ronddreven. Gelukkig hebben deze voetbadjes geen temperaturen van 80 graden of meer.

Nadat we helemaal uitgestoomd waren, keerden we terug naar het stadscentrum van Beppu op een kwartiertje rijden van het vulkanisch warmwater-pretpark. In Beppu-city zijn de afbeeldingen van de duivel nooit veraf, hij voelt zich waarschijnlijk zeer thuis in deze stad waar het grondwater altijd op overkoken staat.

 

Het stadscentrum is dan ook rijk gevuld met allerhande Japanse kroegen en zelfs een soort van "rode lantaarn" district. De duivel moet toch af en toe stoom kunnen aflaten in deze brandende hel, nietwaar.

 

Als overnachtingsplaats had ik een kamer gereserveerd in een Ryokan stijl guesthouse. Waar de traditionele tatami-matten en  de houten omkadering met rijstpapieren ramen voor een sfeer zorgden van het Japan van weleer. Zo kan de toerist het "authentieke" Japan ervaren. Achter de rijstpapieren schermen zitten gewone ramen hoor :-). De schermen zorgen er wel voor dat de drukke buitenwereld buitenblijft ... en dat je in soort van zen sfeer in slaap kan vallen. 

Kagoshima en Sakurajima

Met de Shinkansen hogesnelheidstrein ben ik van Fukuoka helemaal naar het zuiden van het eiland Kyushu gereisd. De stad Kagoshima was de bestemming. In de baai van Kagoshima ligt 1 van de meest actieve vulkanen ter wereld :"de Sakurajima vulkaan" (1117 meter hoog). 

Mijn Shinkansen trein noemde Sakura, wat kersenbloesem betekent. Ik vond het wel van een poëtische schoonheid getuigen dat de Sakura sneltrein me naar Sakurajima bracht. Sakurajima betekent letterlijk kersenbloesem eiland. Ik zag meteen het beeld voor me van : "Een shinkansentrein die door een wolk van opvliegende bloesems reist met als moment suprême de aankomst bij een kersenbloesems uitspuwende vulkaan. Een scène die wel past in een Japanse manga tekenfilm."

  

In realiteit spuwde de vulkaan geen bloemblaadjes uit, maar wel kilometers hoge stofwolken. Indrukwekkend om zien.

Een enthousiaste medewerker van het VVV kantoor van Sakurajima, vertelde me tijdens de uitbarsting dat de stofwolken wel 2800 meter hoog gaan.  Ik was zeer onder de indruk van het geleverde natuurspektakel, maar de lokale bevolking leek niet meer op te kijken van de uitbarsting. Zo had het publiek van een lokale baseball-wedstrijd totaal geen oog voor de kilometershoge rookpluim.  

De VVV-medewerker vertelde me dat deze stofwolkuitbarstingen helemaal niet zo uitzonderlijk zijn. Het Sakurajima-schiereiland ligt dan ook vol met vulkaanstof. Iedere buitenstaande openbare bank of tafel heeft een beschermende overkapping, al helpt dit niet veel ... Ze zijn nog allemaal van een laagje grijs stof voorzien.

 Sakurajima ligt pal in het midden van de Kagoshima-baai. De vulkaan was vroeger een eiland, maar de laatste grote uitbarsting in 1914 zorgde ervoor dat het eiland verbonden werd met het vaste land. Sakurajima is nu dus een schiereiland. Vanuit de stad Kagoshima moet je toch nog altijd de ferry nemen om de vulkaan te bereiken. De landverbinding ligt namelijk aan de andere kant  van de vulkaan. De ferryovertocht duurt maar een 15tal minuten, die tijd vliegt voorbij want je kunt je ogen niet afhouden van de imposante vulkaan.

Rondom de vulkaan zelf staan nog volop huizen. De mensen die er wonen hebben dus geen stof-fobie. De bijzonder rijke vulkaangrond is zeer vruchtbaar.  Zo groeit er een radijssoort die zijn gelijke niet kent. De Sakurajima daikon radijs kan wel 45 kg zwaar worden en 50 cm in diameter. Al is dit wel de rekord-versie. Gemiddeld zijn ze 9kg zwaar. Een specialiteit van het Sakurajima gebied is ook nog een mini-mandarijn. Ik heb er enkele exemplaren binnengespeeld. Verdict : mandarijnsmaak.

Op de terugtocht met de boot naar Kagoshima city zat ik op het bovendek langs de ferryschoorsteen. De uitlaatgassen van de motoren kwamen mijn richting uitgevlogen. Toen ik opkeek naar de stofwolken uitspuwende vulkaan dacht ik :"mmmh zo'n vulkaan is ook maar een uitvergrote versie van een schoorsteen". Dan moet er daar binnen in de aarde ook een soort van motor zitten, waar komen die stofwolken anders vandaan. En wat houdt die aarde-motor draaiende ? Werkt het daar beneden op zonne-energie ? 

 Misschien moet ik het antwoord op de vraag maar eens gaan zoeken in Jules Vernes boek met de titel :"Reis naar het middelpunt van de aarde". Heeft Jules een antwoord op Pharrell Williams songvraag :"What keeps the planet spinning ?"

Like the legend of the phoenix
All ends with beginnings
What keeps the planet spinning (uh)
The force of love beginning

(Pharrell Williams & Nile Rogers)

Minami Fukuoka

Minami-Fukuoka is het station waar ik moet uitstappen om naar het appartement van Shoko te lopen. Shoko in Fukuoka. Maak er "Shoko in Fukuwakije" van en het klinkt als een titel van een Jommekes album. Shoko woont samen met haar moeder Kimiko-san in een appartement. Hond Kelly plus kat Shinza zijn ook van de partij.

Kelly of Kerry zoals de Japanners het uitspreken is een hond met charisma :-). Zoals er bij mensen bepaalde personen iets lijken uit te stralen. Zo dus ook in het dierenrijk. Kelly heeft net zoals David Bowie twee verschillend gekleurde irissen. Als hij je aankijkt met die twee hondstrouwe ogen is het moeilijk om niet weg te smelten.

Ik ben nog nooit in mijn leven zo'n charismatische hond tegengekomen. Hij volgt je ook overal en springt naast je als je onderuitzakt in de zetel. En dan steekt hij zijn poot uit, net alsof hij je de hand wil schudden.  Hij voelt ook precies aan waar je nood aan hebt, lijkt het wel ... een emotioneel-intelligente viervoeter waar mensen nog iets van kunnen leren.

Shoko's moeder Kimiko legt me iedere dag in de watten, met drie uitgebreide maaltijden. Zo maak ik ook eens mee hoe het leven van een gezin in Japan er uitziet. Iets wat je als toerist toch niet zo vaak van op de eerste rij meemaakt.

Samen met Shoko ben ik naar een traditionele Onsen gegaan op een klein half uurtje van het stadscentrum, tegen een bergrug gelegen tussen een bamboe-woud. Onsen zijn warmwaterbronnen, een soort van spa zeg maar. Vulkanisch Japan, heeft duizenden onsen. Ik ben er grote fan van.

En de Onsen die Shoko had uitgekozen lag in een prachtig houten gebouw, bij binnenkomst moet je eerst je schoenen in een kastje steken en krijg je bovenstaande tradionele houten slippers. Mannen en vrouwen hebben gescheiden badgelegenheden. De rest van de tijd in de onsen, zat ik tussen oudere Japanse samurai-krijgers te badderen.

Hai, dozo ! Eerst je kleren in een kastje opbergen en dan gaan douchen. Dit douchen moet uitgebreid gebeuren op Japanse wijze. Iedereen zit op een krukje en zeept zich uitgebreid in, wast zijn haren en spoelt zich uitgebreid af. Voor je af te spoelen heb je keus uit een douchekop, ofwel kan je een kom met water vullen en vervolgens deze kom water over je heen kappen. Shampoo en zeep zijn voorzien.

Als je helemaal gewassen bent ... mag je naakt het hete onsen water ingaan. Het water is meestal superheet. In deze onsen waren er binnen en buiten-baden. 1 van mijn favouriete badkuipen waren uitgeholde ronde boomstammen in de buitenlucht. Een andere favoriet was een bad met uitzicht op een prachtige waterval.

Na twee uur weken in het hete onsen water, zag ik Shoko weer. Waarop we nog wat gerelaxed hebben op tatami-matten ook al met uitzicht op een prachtige Japanse tuin. Het was een geslaagde kennismakingsdag met een authentieke Japanse Onsen. Dat smaakt naar meer :-)

Fukuoka

Met de Camilla ferry ben ik ondertussen van Busan naar Fukuoka (Japan) gereisd. Voor 35 euro neemt de ferry je mee naar het land van de rijzende zon.

Je kan met de supersnelle ferryjets op 3 uur al van Busan (부산) naar Fukuoka (福岡) racen, maar ik heb de trage nachtferry genomen. Met 8ten sliepen we in een kajuit, Koreaanse stijl op een matje en gescheiden door houten tussenschotten. De overtocht verliep rimpelloos en lekker uitgeslapen kwam ik om 7 uur 's morgens in Fukuoka aan.

In Fukuoka verblijf ik bij Shoko. In 2010 ben ik haar al eens gaan bezoeken toen woonde ze nog in Fujisawa. Dit is een stad-aan-zee op een uurtje van Tokio en vlakbij Mount Fuji-san ... de iconische Japanse vulkaanberg.

Fukuoka

Inmiddels is Shoko dus in Fukuoka gaan wonen, helemaal op het zuidelijke Eiland Kyushu. Ze is naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima, dat op een 300 km van Fujisawa ligt, nu verhuisd naar Fukuoka dat op 1300 km van Fukushima ligt.

Tijdens de zware aardbeving die vooraf ging aan de tsunami die de nucleaire ramp veroorzaakte, was Shoko op de 1ste verdieping van het kantoorgebouw in Tokio waar ze destijds werkte. Tijdens de aardbeving was ze naar buiten gevlucht. Ze zag daar dat de gebouwen heen en weer zwaaiden en dat de straat en het voetpad heen en weer golfden.  Het was onwerkelijk om mee te maken, zei ze me.

Bovenstaande foto is getrokken in Hakakta station. Hakata wordt nog altijd gebruikt als naam voor de stad Fukuoka. Fukuoka en Hakata zijn namelijk twee steden die in de jaren 1800 samengesmolten zijn tot 1 stad.

De meeste centrale treinstations in Azie zijn spiksplinternieuwe glazen mastodonten heb ik al gemerkt. Dat gold voor zowel Seoul, Busan en nu ook Hakata. Een andere overeenkomst tussen de stations is dat ze allemaal een groot winkelcentrum huisvesten. Op de foto zie je op de achtergrond het radarwerk van de grote stationsklok.  Je kan er dwars doorheenkijken naar de achterliggende stad.

Ons tafeltje stond pal in het midden van de cirkel van het uurwerk. Een plaats waar de tijd stil staat feitelijk. Bij het reizen krijg je een ander gevoel van tijd ... je leven wordt niet meer zo gedicteerd door je horloge. Een verblijf van 1 dag in een stad, lijkt soms alsof je er al een week bent. Misschien kom je wel daar terecht in het centrum van het uurwerk, waar je de tijd loslaat en je overgeeft aan het moment. Zoals zangeres Róisín Marie Murphy van Moloko zingt :"Give up yourself unto the moment. The time is now. Let's make this moment last".